Abstract
Człowiek jest osobą, która doświadcza siebie i działa jako osoba, jest zatem świadomy siebie, oraz tego, iż świadomie i odpowiedzialnie działa. Jest sprawcą swoich czynów i ma również możliwość kierowania swoim postępowaniem, co ukazuje jego podmiotowość i związane jest ze strukturą osoby. Celem artykułu jest przedstawienie i analiza znaczenia oraz roli świadomości i samoświadomości w psychospołecznym funkcjonowaniu i działaniu człowieka w perspektywie refleksyjności. Problem ten należy do zagadnień bardzo złożonych i trudnych do wyjaśnienia i jednoznacznego opisania. W związku z tym, w ujęciu teoretycznymomówię tylko wybrane aspekty. W pierwszej kolejności przedstawię pojęcie i istotę świadomości oraz samoświadomości osoby ze zwróceniem uwagi na typologizację i formę refleksyjną. Następnie omówię jeden z komponentów samoświadomości, jakim jest refleksja oraz ukażę refleksyjność jako istotę działania człowieka ponowoczesnego. W aspekcie pedagogicznym szczególnie zwrócę uwagę na kształtowanie potrzeby refleksyjności w procesie samowychowania i omówię wybrane techniki pracy nad własną refleksyjnością.