Abstract
Eğitim-öğretim
sürecinde metaforlardan, kavram, olay ve durumların nasıl algılandığını,
zihinde nasıl yapılandırıldığını belirlemede ve kavram öğretiminde
yararlanılmaktadır. Bu araştırmada, İlahiyat ve Fen Bilgisi Öğretmenliği
programlarındaki son sınıf öğrencilerinin “Işık” kavramına ilişkin algılarında
farklılık olup olmadığını metaforlar aracılığıyla ortaya koymak amaçlanmıştır.
Çalışma nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim yöntemiyle yürütülmüştür.
Araştırmanın çalışma grubunu, gönüllük esası ve kolay ulaşılabilirlik durumu
dikkate alınarak Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde öğrenim gören 84 (K:54, E:30) son sınıf ilahiyat
öğrencisi ile Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören 63 (K: 48, E: 15) fen bilgisi
öğrencisi olmak üzere toplam 147 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın
verileri, çalışma grubunda bulunan öğrencilerin “Işık … gibidir. Çünkü …”
ifadesinin tamamlamalarıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle analiz
edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, ilahiyat öğrencileri ışık kavramına ilişkin
44 geçerli ve farklı metafor, fen bilgisi öğretmenliği öğrencileri ise 35
geçerli ve farklı metafor üretmiştir. Üretilen metaforlar “Bilimsel”,
“Duygusal”, “Yol gösterici”, “İhtiyaç” ve “Dini kavramlar” olmak üzere beş
kategoride toplanmıştır. İlahiyat öğrencileri için “Bilimsel”, “Yol gösterici”
ve “Duygusal” olarak isimlendirilen kategorilerde toplanan metaforların “Dini
Kavramlar” ve “İhtiyaç” kategorilerinde toplanan metaforlardan daha fazla
olduğu, fen bilgisi öğrencileri için ise “Bilimsel” ve “İhtiyaç” olarak
isimlendirilen kategorilerde toplanan metaforların “Yol gösterici” ve
“Duygusal” kategorilerinde toplanan metaforlardan daha fazla olduğu
görülmüştür. Ayrıca ilahiyat öğrencilerinin oluşturduğu “Dini kavramlar”
kategorisindeki metaforlardan fen bilgisi öğretmenliği öğrencilerinin hiçbir
metafor oluşturmadığı tespit edilmiştir. Farklı programlardaki öğrencilerin her
kategori için oluşturdukları benzer metaforların yanında çoğunlukla farklı
metaforlar oluşturması öğrencilerin geçmiş deneyimleri ve eğitim hayatlarında
karşılaştıkları öğretmen ve arkadaş gruplarının farklı olmasından kaynaklandığı
sonucuna varılmıştır.