Abstract
İbâdetlerin îfâsı için niyetin ne
kadar önemli ve lüzumlu olduğu konusu her Müslüman tarafından bilinen bir
gerçektir. Özellikle fıkıh kitaplarına göz atıldığında hemen hemen her ibâdet
için delillerden hareketle niyetin hükmünün belirlenmeye çalışıldığı
görülmektedir. Hâc ibâdetinde ise neredeyse her nüsük için niyetin hükmü
üzerinde durulmaktadır. Bununla beraber hadîs okumalarımız sırasında bu konunun
hadîs kitaplarında ve özellikle de musannef türü eserlerde fıkıh kitaplarıyla
pek de örtüşmeyen bir şekilde ele alındığını fark ettik. Gerek rivâyetlerde
gerekse musanneflerin bâb başlıklarında, bazı ibâdetler hariç niyet kelimesi
fıkıh kitaplarında görüldüğü üzere ayrıntılı ve vurgulu olarak yer almamıştır.
Bunun en bariz örnekleri olarak abdest ve namaz konusu karşımıza çıkmaktadır.
Hz. Peygamber’in gerek abdest gerekse de namaz için niyet ettiği veya sahabeye
niyet edin şeklinde bir emrinin vukûu söz konusu değildir. Dolayısıyla bu
makalemizde abdest, namaz, oruç, hac ve zekât ibâdetleri özelinde hem hadîsler
hem de musanneflerin bâb başlıklarından yola çıkılarak konuyla ilgili mevcut
durum tespit edilmeye çalışılacaktır.