Abstract
İslâm’ın üzerine bina edildiği
temellerden biri olan namaz, insanın fiziksel ve ruhsal anlamda Allah’a (c.c.)
kulluğunu sembolize eden en önemli ibadetlerdendir. Dolayısıyla böyle bir
ibadetin, ubûdiyetin olmazsa olmazlarından acziyet, yalvarış, yakarış, ihtiyaç
ve iltica gibi hususları ifade eden duayı içinde barındırması tabiî olan bir
durumdur. Bununla birlikte ülkemizdeki
Müslümanların çoğu namaz içerisinde, özellikle Hanefî fıkıh ve ilmihal
kitaplarındaki farz namazların kılınış şekliyle ilgili bilgilere paralel bir
biçimde ve zamanla oluşan teamüle uygun olarak, Fâtiha’nın içerdiği dua dışında
selam vermeden önce düzenli olarak okudukları belli başlı dualarla yetinmektedirler.
Yapmak istedikleri farklı duaları ise namaz sonrasına bırakmaktadırlar. Hâlbuki
bu insanlar, başta secde konumu olmak üzere kişinin Allah’a (c.c.) manevî anlamda
en yakın olduğu durumun namaz hali olduğunun farkındadırlar. Hatta ülkemizde
namaz kılmak, mecâzî anlamda “Allah’ın (c.c.) huzuruna çıkmak” ifadesiyle betimlenir.
Sadece bu gerçekten hareket edilse bile
namaz içerisinde duanın ne kadar önemli olduğu ve kabule daha şâyân olacağı
anlaşılmaktadır. Binaenaleyh bu çalışmada namaz esnasında nerelerde ve nasıl
dua edileceği konusu, diğer tüm ibadetler gibi namaz ibadetinin de ancak
kendisinden öğrenilebileceği Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hadîsleri ışığında ele
alınıp incelenmiştir.
Böylece araştırmada sünnete göre namaz
içerisinde nerelerde ve nasıl dua yapılabileceğinin ortaya çıkarılması
amaçlanmıştır. Neticede yaygın olarak halk tarafından bilinenin ve
uygulanılanın aksine sadece ka’de-i ahîrede değil kıyam, rükû, itidâl ve secde
gibi diğer bazı hallerde de farklı sîgalarla namazda dua yapılabileceği
sonucuna ulaşılmıştır. Vitir namazında rükûya gitmeden önce; sabah namazında da
rükûdan kalkılınca yapılan kunût duası ise, müstakil bir çalışmanın konusu
olduğu düşünüldüğünden araştırmanın kapsamına alınmamıştır.