Abstract
Dariusz Dziadosz, Gilgal. Biblia -Archeologia -Teologia. Studium historyczno-krytyczne deuteronomi(sty)cznych tradycji o podboju Kanaanu(Biblioteka Szkoły Dabar 4), Bonus Liber: rzeszów 2022, ss.696.K siążka poświęcona Gilgal, której autorem jest ks.prof.Dariusz Dzia- dosz, jest pierwszym tak obszernym, wnikliwym i całościowym opracowaniem tego toposu wzmiankowanego w tekstach Starego Testamentu czterdzieści razy.Treścią monografii jest analiza porównawcza różnorodnych pod względem formy i treści źródeł oraz tradycji poświęconych skomplikowanej i trudnej kwestii podboju Kanaanu i jego podziału dokonanego przez Izraelitów.Celem tego studium było przygotowanie przyczynku do naukowej dyskusji na temat starotestamentowego modelu walki Izraelitów ze społecznościami Kanaanu i przejęcia przez nich w epoce Mojżesza i Jozuego niektórych jego obszarów.Ten cel Autor realizuje przez pryzmat najwcześniejszej historii Gilgal, które było jednym z kananejskich miejsc znajdującego się w pobliżu Jerycha.Obecna monografia jest ważnym głosem w naukowej debacie dotyczącej wielu zagadnień, mianowicie 1) rodzaju, historyczności oraz charakteru przesłania źródeł biblijnych przedstawiających ten okres dziejów Izraela, 2) znajdującego się w kompleksie Pwt-Joz--Sdz modelu militarnej, społeczno-politycznej oraz kulturowo-religijnej konfrontacji Izraelitów z mieszkańcami Kanaanu, 3) charakteru ideowo--teologicznego biblijnego opisu kampanii Jozuego, a więc podboju i zasiedlenia Kanaanu, 4) wzorca relacji, które z woli Boga, powinny istnieć między Izraelitami a wieloetnicznymi mieszkańcami Kanaanu, aby nie tylko zdobyć, ale i na stałe przejąć ich ziemie.Dodatkowym zagadnieniem naukowych sporów i dyskusji prowadzonych przez egzegetów, historyków, etnografów i archeologów stała się topografia Kanaanu opisywana w Pwt i w dziele deuteronomistycznym (Joz-2 Krl).W tej kwestii hipotezy archeologiczne i egzegetyczno-teologiczne na temat Gilgal stały się swoistego rodzaju symbolem dużych rozbieżności w opiniach i teoriach dotyczących tego toposu.Stąd konieczne było podjęcie badań o charakterze interdyscyplinarnym nad pozabiblijną i biblijna ideą Gilgal, a więc uwzględnienie