Abstract
Brak wzmianki o Jerozolimie w Pięcioksięgu oraz nieobecność w nim teologii Syjonu – a więc tematów ważnych w okresie tzw. drugiej świątyni – prowadzi do pytania o aktualność tezy o zredagowaniu dzieła w tym okresie na terenach Judy. Powszechna już dziś świadomość, że istniała wersja przedsamarytańska hebrajskiej Tory i była ona wspólnym dziełem nie tylko środowiska związanego z Jerozolimą i jej sanktuarium, ale również elit intelektualnych z Samarii, pozwala z jednej strony doszukiwać się jakiś ukrytych aluzji do Jerozolimy w Pięcioksięgu, a z drugiej na postawienie tezy, że Tora – inaczej niż się zwykle przyjmuje – powstała w Samarii. Artykuł uzasadnia tezę, że za powstanie Tory odpowiedzialne były elity zarówno z Judy, jak i z Samarii, a brak wzmianek o Jerozolimie jest efektem zmiany paradygmatów teologicznych (sanktuarium na pustyni – JHWH jest tam, gdzie Jego lud).