Abstract
Rozpoznanie sposobów, w jakie dzieci w wieku przedszkolnym rozumieją pokój, ma znaczenie dla projektowania edukacji dla pokoju uwzględniającej ich doświadczenia i możliwości rozwojowe. W jakościowym badaniu partycypacyjnym przeanalizowano, jak 84 dzieci w wieku 5–6 lat z trzech przedszkoli w województwie śląskim przedstawiało pokój za pomocą rysunków i towarzyszących im narracji werbalnych. Sześć miesięcy przed zebraniem materiału uczestnicy brali udział w zajęciach dotyczących pokoju, rozwiązywania konfliktów i relacji bez przemocy; wyniki należy zatem interpretować w tym kontekście edukacyjnym. W 2025 roku dzieci pracowały w małych grupach i odpowiadały na polecenia: „Narysuj pokój. Czym jest pokój? Jak jest, kiedy panuje pokój?”. Po wykonaniu rysunków rozmawiały o nich z badaczkami. Powtarzające się motywy obecne w materiale wizualnym i werbalnym uporządkowano w 7 kategoriach jakościowych: pokój jako brak wojny, relacja, bezpieczeństwo, działanie, emocja, wartość oraz marzenie. Około 25% dzieci bezpośrednio utożsamiało pokój z brakiem wojny, natomiast pozostałe podkreślały znaczenie przyjaźni i rodziny, współpracy, domu i bezpieczeństwa, radości i miłości, powszechnej harmonii lub idealnego świata. Wyniki pokazują, że uczestnicy przedstawiali pokój jako wielowymiarowe pojęcie społeczne, emocjonalne i moralne, a nie wyłącznie jako brak konfliktu zbrojnego. Ustalenia przemawiają za wykorzystywaniem rysunku połączonego z rozmową w partycypacyjnej edukacji dla pokoju, wskazując jednocześnie, że przy interpretacji dziecięcych pojęć pokoju należy uwzględniać wcześniejsze doświadczenia edukacyjne.