Abstract
Enrico dal C o v o l o, Ojcowie Kościoła mistrzami formacji kapłańskiej, tł.z j. włoskiego K. Charmasa, [b.w.], Lublin 2005, ss.69.Z pewnością środowiska formacyjne, w których przygotowują się kandydaci do kapłaństwa, z radością przyjmą pojawienie się na polskim rynku wydawniczym książki Enrico dal Covolo pt.Ojcowie Kościoła mistrzami formacji kapłańskiej, wydanej w Lublinie w 2005 r.Pomimo że dociera ona do nas kilka lat po swej włoskiej premierze (1998, tytuł oryginału: Sacerdoti come i nostri padri.I Padri della Chiesa maestri di formazione sacerdotale), to w niczym nie traci na swej aktualności.Przekona się o tym ten, kto spróbuje ją czytać w perspektywie wskazanej przez Jana Pawła II w Adhortacji posynodalnej Pastores dabo vobis z 1992 r. Papież otwiera swój dokument przypomnieniem sceny, w której Jezus wychodzi "na górę i przywołuje do siebie, tych których sam chciał, a oni przyszli do Niego" (PDV 2).Tak zaczęła się formacja apostołów, przyszłych kapłanów, reprezentantów Jezusa Chrystus.Kościół, starając się być wierny tamtemu doświadczeniu przebywania uczniów z Jezusem, przez wieki swego istnienia troszczył się o formację przyszłych kapłanów.Czyni to także dzisiaj, podejmując wysiłek sprostania wielorakim wyzwaniom kulturowym, społecznym, duchowym i ludzkim.Po raz pierwszy jednak znalazł się w takiej sytuacji, kiedy pośród jego wyznawców nie tylko nie był obecny fizycznie sam Jezus, ale także nikt z jego bezpośrednich uczniów.Książka dal Covolo jest ciekawym świadectwem właśnie tamtego doświadczenia.Nie chodzi tu tylko o opis instytucji, metodologii czy treści formacyjnych i o ewentualne próby przenoszenia ich w nasze czasy.Ważniejsza wydaje się zdolność Kościoła do konfrontowania się w określonych warunkach historycznych z tym, "co w fizjonomii kapłana pozostaje niezmienne" (PDV 5).Stąd znaczenie książki także dla nas, ludzi współcześnie zainteresowanych formacją przyszłych kapłanów.Czytelnik może w tym względzie w pełni zaufać autorowi książki.Enrico Dal Covolo jest salezjaninem kapłanem, absolwentem Wydziału Literatury Klasycznej Uniwersytetu Katolickiego Sacro Cuore w Mediolanie oraz Instytutu Patrystycznego Augusitnianum w Rzymie.W 1986 r. rozpoczął wykłady z zakresu literatury chrześcijańskiej greckiej na Wydziale Literatury Chrześcijańskiej i Klasycznej (Pontificium Istitututum Altioris Latinitas) Papieskiego Uniwersytetu Salezjańskiego (UPS) w Rzymie.W 1997 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.W latach 1993-2000 pełnił obowiązki dziekana tegoż wydziału, a w okresie od 2000 do 2003 r. był prorektorem UPS.Od 1999 r. jest członkiem Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych i radcą w Papieskiej Akademii Teologicznej.W 2002 r.Jan Paweł II mianował go konsultorem Kongregacji Nauki Wiary.Ma bogaty dorobek naukowy, dokumentujący jego badania dotyczące Ojców Kościoła oraz relacji między instytucjami socjo-politycznymi a Kościołem starożytnym.Związany jest z redakcją "Corona Patrum" (seria tekstów patrystycznych wydawana przez SEI w Turynie) oraz z komitetami redakcyjnymi czasopism "Path", "Salesianum", "Ricerche Teologiche", "Sacrum Magisterium", "Filosofiae Teologia", "Theotocos".Od 2003 r. jest postulatorem generalnym procesów świętych Rodziny Salezjańskiej.Nieobce autorowi są też problemy związane z formacją kandydatów do kapłaństwa.Pierwsze lata posługi kapłańskiej (jest prezbiterem od 1979 r.) spędził jako odpowiedzialny za aspirantat związanych z ich formacją intelektualną.W tym względzie książka Dal Covolo jawi się jako głos rozsądku, broniący mądrej równowagi w formacji.Co więcej, nie tylko o niej teoretyzuje, ale pokazuje formatorom, wykładowcom i samym formowanym sposoby jej osiągania.Między wierszami Dal Covolo możemy wyczytać zachętę do tego, aby w formacji intelekt karmił ducha i odwrotnie.Wskazówka ważna nie tylko dla aspirantów do kapłaństwa!ks.Marek T. Chmielewski SDB Enrico dal C o v o l o, Ojcowie Kościoła mistrzami formacji kapłańskiej, tłumaczenie z włoskiego Krzysztof Charamsa, Lublin 2005, ss.69.Publikacja powyższa jest polską wersją książki E. dal Covolo, Sacerdoti come i nostri Padri.I Padri della Chiesa maestri di formazione sacerdotale, wydanej przez Editrice Rogate, Roma 1997, ss.79.W czterech rozdziałach autor nakreśla główne myśli dotyczące formacji kapłańskiej, które można odczytać w pismach autorów chrześcijańskich w początkach Kościoła.Autor książki, ks.Enrico dal Covolo SDB, jest profesorem zwyczajnym literatury starożytnej greckiej na Wydziale Literatury Chrześcijańskiej i Klasycznej Papieskiego Uniwersytetu Salezjańskiego w Rzymie.Pełnił tam funkcje dziekana Wydziału oraz prorektora Uniwersytetu.Obecnie jest członkiem Papieskiej Akademii Teologicznej przy Watykanie oraz członkiem wielu komisji eksperckich przy Stolicy Apostolskiej.Sprawuje również urząd Postulatora Generalnego ds.świętych Rodziny Salezjańskiej.Jest autorem wielu publikacji z dziedziny patrologii, historii Kościoła starożytnego i duchowości chrześcijańskiej w pierwszych wiekach.Metodologia pracy, którą prezentuje w książce jest bardzo czytelna i klarowna.Każdy z rozdziałów jest uporządkowany według jasnego i logicznego porządku.Pierwszy rozdział zawiera wskazówki metodologiczne i bibliograficzne, drugi ukazuje główne myśli tradycji antiocheńskiej: od Ignacego do Jana Chryzostoma.Kolejny rozdział nakreśla zręby tradycji aleksandryjskiej z Orygenesem na czele.Wreszcie ostatni, czwarty rozdział jest napisany w perspektywie syntezy na temat formacji prezbitera w pierwszych wiekach Kościoła.Pierwszy rozdział jest uporządkowany według następującego schematu: wstęp do zagadnienia w świetle Pastores dabo vobis, formacja kapłańska u Ojców Kościoła na przykładzie biskupa Ambrożego, studium Ojców Kościoła w formacji prezbitera, na zakończenie pojawiają się pierwsze konkluzje.Podkreślając wagę studiów chrześcijańskich pisarzy starożytnych dla formacji kapłańskiej, autor zwraca uwagę na "charakter normatywny" teologii Kościoła pierwotnego, z uwagi na jego uprzywilejowaną pozycję bycia w chronologicznej bliskości z Chrystusem i apostołami, a więc ze świadkami relacji o charakterze formacyjnym, jaką Jezus nawiązał ze swymi uczniami.Ku takiej właśnie relacji Kościół zawsze musi się kierować, by uchwycić prawdziwą rolę, sens i znaczenie formacji swoich księży.Oczywiste więc jest, iż dokumenty Magisterium uznają Ojców Kościoła za nieodzownych i niezastąpionych mistrzów kształcenia intelektualnego, duchowego i duszpasterskiego swych przyszłych prezbiterów.Przedstawiając w drugim rozdziale antiocheńską szkołę myśli teologicznej w odniesieniu do omawianego tematu, autor analizuje teksty św.Ignacego i Jana Chryzostoma.Odnosi się tu wrażenie, że Ojcowie ci bardziej podkreślają aspekt tożsamości i misji prezbitera niż proces jego formacji."Realizm" pisarzy z Azji Mniejszej ma zachęcać prezbiterów do stopniowej syntezy między upodabnianiem się do Chrystusa i poświęceniem duszpasterskim aż do momentu, gdy kapłani nie ograniczą się jedynie do bycia "dystrybutorami" sakramentów, ale staną się "autentycznymi świadkami" tajemnic Chrystusa i Jego Kościoła.Kolejny rozdział -również o charakterze analitycznym -przedstawia alegoryczną tradycję aleksandryjską, gdzie ilustrację tematu formacji kapłańskiej stanowią pisma Orygenesa.Autor z Aleksandrii wychodzi od powszechnego kapłaństwa wiernych i podaje warunki jego wypełnienia.