Abstract
Yapay zekâ destekli adaptif liderlik, dijitalleşmenin hız kazandığı ve belirsizliklerin yoğunlaştığı çağdaş yönetim ortamlarında liderlik anlayışına yönelik yeni bir paradigma sunmaktadır. Bu model, Heifetz ve Linsky’nin adaptif liderlik yaklaşımını yapay zekâ teknolojileri ile bütünleştirerek liderin hem çevresel değişimlere esnek uyum sağlayabilmesini hem de veri temelli karar süreçlerini güçlendirebilmesini mümkün kılmaktadır. Kavramsal model geliştirme ve literatür analizine dayanan çalışmada öncelikle adaptif liderlik kuramı ele alınmakta, ardından yapay zekânın liderlik süreçlerine entegrasyonu tartışılmaktadır. Son bölümde ise “Yapay Zekâ Destekli Adaptif Liderlik” modeli; çevresel tarama, öngörüsel analiz, insan-makine iş birliği, etik-kültürel denge ve sürekli öğrenme bileşenlerini birbirine bağlayan dört önerme (P1-P4) etrafında kavramsallaştırılmaktadır. Çalışma, mevcut literatürde yapay zekânın yalnızca dijital dönüşüm aracı olarak görülmesinin ötesine geçerek, liderin adaptif kapasitesini güçlendiren stratejik ve sistemik bir unsur olarak konumlandırılması gerektiğini vurgulamakta; önerilen önermeler gelecekteki ampirik araştırmalar için sınanabilir bir gündem sunmaktadır. Nitel bir yaklaşımla yürütülen çalışmada, 2000-2024 yılları arasında TR Dizin, Web of Science ve Scopus veri tabanlarından elde edilen ikincil kaynaklar içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Modelin kurumsal, eğitimsel, araştırma ve etik düzeydeki yansımaları da tartışılarak, yapay zekâ okuryazarlığının ve etik denetim mekanizmalarının liderlik gelişimindeki önemi vurgulanmaktadır.