Abstract
Bu çalışmada, Ürgüp (Nevşehir) doğusunda yüzeyleyen bazaltların doğal yapı malzemesi olarak kullanılabilirliği, mineralojik ve petrografik, jeokimyasal ve fiziko-mekanik özellikleri birlikte değerlendirilerek araştırılmıştır. Bu amaçla bazalt örneklerinden alınan ince kesitler üzerinde petrografik incelemeler tamamlanmış, jeokimyasal analizlerin ardından yoğunluk, ağırlıkça su emme, hacimce su emme, görünür gözeneklilik, tek eksenli sıkışma dayanımı, donma-çözülme sonrası ağırlık kaybı ve donma-çözülme sonrası tek eksenli sıkışma dayanımı deneylerini kapsayan fiziko-mekanik laboratuvar çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Mineralojik ve petrografik incelemelerde kayaçların hipokristalin dokuda başlıca plajiyoklaz, piroksen ve opak minerallerden, ikincil olarak ise boşluklarda kalsedon ve kalsitten oluştuğu belirlenmiştir. Jeokimyasal kayaç sınıflama diyagramları da petrografik bulgularla uyumlu olarak örneklerin bazalt bileşiminde olduğunu doğrulamıştır. Fiziko-mekanik deney sonuçlarından elde edilen değerlerin doğal yapı ve kaplama taşları için TS 1910 ve TS 2513 ulusal standartlarında ve kargir inşaat, pere yapımı, taş tahkimat ve taş dolgu uygulamaları için Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) teknik şartnamelerinde önerilen sınır değerleri karşıladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma alanındaki bazaltların doğal yapı taşı, kaplama taşı, karayolu yapıları ve taşkın kontrol yapılarında kullanılabilecek önemli bir doğal yapı malzemesi potansiyeline sahip olduğu ortaya konmuştur. Bununla birlikte, bazaltların doğal yapı malzemesi olarak uygunluklarının daha kapsamlı bir şekilde değerlendirilebilmesi için blok verimi, işlenebilirlik ve dayanıklılık özelliklerine yönelik ilave çalışmaların da yapılması önerilmektedir.