Abstract
Roma hukukunda birden fazla kişinin bölünmemiş paylar hâlinde mülkiyet hakkına sahip olduğu köleye servus communis adı verilmektedir. Toplumsal hayat içerisinde bahse konu köleler, farklı ihtiyaçların karşılanması ve çeşitli faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla yaygın biçimde kullanılmıştır. Bununla birlikte, müşterek kölelerin sayısının artması, bu kölelerin işlediği haksız fiillerden doğan hukuki sonuçların maliklere ne ölçüde sirayet edeceğinin belirlenmesi başta olmak üzere, kendine özgü birtakım hukuki sorunların ortaya çıkmasına yol açmıştı. Esasen bu sorunların çözümünde, tek bir malike ait kölenin işlediği haksız fiiller bakımından geçerli olan noxal sorumluluk hükümlerinden yararlanılmış ve söz konusu rejim, ortak mülkiyet ilişkisinin kendine özgü yapısına uyarlanarak bazı istisnai özelliklerle birlikte müşterek malikler için de uygulanmıştır. Öte yandan, servus communis tarafından bizzat maliklere karşı gerçekleştirilen haksız fiillerde ise farklı bir sorumluluk rejimi benimsenmiştir. Bu bağlamda çalışmada, ortak kölenin haksız fiillerinden doğan noxal sorumluluğun müşterek malikler bakımından işleyişi ile bu sorumluluğun hangi hâllerde dışlandığı hususlarının incelenmesi amaçlanmaktadır.