Abstract
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 1992–2024 yılları arasında hazırlanmış lisansüstü tezlerde aile işlevlerinin hangi konu ve temalar çerçevesinde ele alındığını incelemektir. Yöntem: Araştırma sistematik derleme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan ve aile işlevleriyle ilişkili olduğu belirlenen lisansüstü tezler PRISMA protokolü doğrultusunda seçilmiş, elde edilen çalışmalar içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: İncelenen tezlerde aile işlevlerinin dokuz tematik başlık altında ele alındığı belirlenmiştir. Bu temalar; ebeveyn tutumları, bağımlılık ve riskli davranışlar, ruh sağlığı, çocuk ve ergen psikolojisi, engellilik, akademik performans, sağlık durumu, toplumsal cinsiyet ve bireysel özelliklerdir. Bulgular, sağlıklı aile işlevlerinin bireylerin psikolojik dayanıklılığını, sosyal uyumunu ve akademik başarısını desteklediğini; aile işlevlerindeki bozulmaların ise riskli davranışlar ve psikososyal sorunlarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Sonuç ve Öneriler: İncelenen tezler, aile işlevlerinin bireyin psikolojik, sosyal ve akademik gelişimi üzerinde belirleyici bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Aile içi iletişimin güçlü olması, rollerin dengeli paylaşılması, duygusal desteğin sağlanması ve sorunların birlikte çözülebilmesi bireylerin uyumunu desteklemektedir. Buna karşılık aile işlevlerindeki bozulmaların özellikle çocuklar, ergenler, engelli bireyler, kronik hastalığı olanlar ve bağımlılık riski taşıyan gruplar açısından önemli sorunlarla ilişkili olduğu görülmektedir. Bu nedenle aile danışmanlığı, sosyal hizmet, eğitim ve sağlık alanlarında aileyi merkeze alan destekleyici çalışmaların yaygınlaştırılması önerilmektedir.