Abstract
Migren; yüksek prevalansı, tekrarlayıcı seyri ve bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevselliği üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Migren yönetimi büyük ölçüde bireyin günlük yaşamında uyguladığı farmakolojik ve farmakolojik olmayan yaklaşımlara dayandığından, öz bakım davranışları bu sürecin temel bileşenlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu derlemenin amacı, migrenli bireylerde öz bakım davranışlarını güncel literatür doğrultusunda incelemek ve halk sağlığı hemşireliğinin migren yönetimindeki rolünü ortaya koymaktır. Derleme kapsamında migrenin klinik özellikleri, epizodik ve kronik migren ayrımı, değiştirilebilir risk faktörleri ve bu faktörlerin yönetiminde öz bakım ve hemşirelik yaklaşımları ele alınmıştır. Literatür bulguları, uyku düzeni, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, stres yönetimi ve migren günlüğü tutma gibi yaşam tarzı temelli öz bakım davranışlarının migren ataklarının sıklığı ve şiddetini azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Bu davranışlar, SEEDS modeli (Sleep, Exercise, Eating, Diary, Stress) çerçevesinde migren yönetiminde bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır. Bu yaklaşımın sahaya yansımasında halk sağlığı hemşireleri; eğitim, danışmanlık, izlem ve toplum temelli müdahaleler aracılığıyla migrenli bireylerin öz bakım kapasitelerinin güçlendirilmesinde kilit bir rol üstlenmektedir. Sonuç olarak migren öz bakımı, yalnızca bireysel sağlık çıktıları açısından değil, sağlık sistemleri ve toplum düzeyinde de olumlu etkiler yaratan, koruyucu ve güçlendirici bir halk sağlığı stratejisi olarak ele alınmalıdır.