Abstract
Digitalisering is een structureel kenmerk van het hedendaagse onderwijs en beïnvloedt steeds meer hoe studenten leren en hoe docenten hun onderwijs vormgeven. Deze ontwikkelingen roepen vragen op over regie, autonomie en professioneel handelen in digitale leeromgevingen. Dit introductieartikel verkent het concept digital agency als analytisch kader om de handelingsruimte van zowel studenten als docenten in digitale onderwijscontexten te begrijpen. Digital agency verwijst naar het vermogen om technologie doelgericht, kritisch en waardegericht te gebruiken en ontstaat niet vanzelf, maar in wisselwerking met pedagogisch ontwerp, sociale relaties en institutionele condities.
Het artikel analyseert vijf empirische bijdragen uit dit special issue vanuit een gezamenlijk digital-agency-perspectief. Samen laten deze studies zien hoe studenten regie ontwikkelen in keuzeprocessen, hoe docenten navigeren binnen data-rijke en blended leeromgevingen, en hoe betekenisvolle interactie en gemeenschapsvorming online kunnen worden ondersteund. De synthese maakt duidelijk dat digital agency geen individuele competentie is, maar een relationeel en contextueel proces dat vraagt om duidelijke kaders, professionele ruimte en doordacht onderwijsontwerp. Het artikel sluit af met implicaties voor de onderwijspraktijk en laat zien hoe digital agency richting kan geven aan mensgericht en toekomstbestendig onderwijs.