Abstract
Günümüzde iletişim teknolojilerinin hızla değişim göstermesi bireylerin rutin hayatına da etki etmektedir. Bireylerin iletişim kalıpları, kendilerini ifade etme becerileri ve veriler aracılığıyla yönetilmeleri etik ilkeler bağlamında değerlendirilmelidir. Özellikle son dönemlerde popüler hale gelen yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi birçok sorunu veya soruyu gündeme taşımıştır. Bu nedenle bu çalışmanın amacı gelişen iletişim teknolojileri ekseninde gözetim ilişkisini irdelemek ve yeni teknolojiler kapsamında yapay zekâ destekli uygulamaların etik ilkeler çerçevesinde uyumunu sorgulamak ve tartışmaktır. Bu doğrultuda bu çalışma, kavramsal analiz yöntemi ile kuramsal bir tartışma sunan teorik bir çalışmadır. Çalışma kapsamında veri kaynağını dijital gözetim ve yapay zeka ilişkisini temel alan ulusal ve uluslararası literatür oluşturmaktadır. İnceleme kapsamında ise kavramsal analiz yöntemi kullanılmıştır. Kavramsal analiz ile ilk etapta yeni iletişim teknolojilerinin süreci, gözetim toplumu, klasik gözetim kuramları, dijital gözetim sistemleri, mahremiyet ve etik kavramları incelenerek bu kavramların kuramsal temelleri ortaya konulmuştur. Bir diğer etapta ise çalışma, kuramsal tartışmayı sistematik olarak sunmak amacıyla literatür kapsamında öne çıkan kavram ve yaklaşımlardan oluşan temalar ile yapılandırılmıştır. Çalışma sonucu kapsamında, yapay zekâ destekli uygulamalar ile bireylerin verileri kaydedilerek aynı zamanda algoritmalar aracılığıyla da bireyi yönlendirerek gözetim sağlanmaktadır. Öte yandan yapay zekâ destekli sistemler, etik unsurlar bağlamında şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleriyle uyuşmamaktadır. Bu konuda alınan somut yaptırımların ise yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.