Abstract
Giriş: Erken menopoz, 45 yaşından önce over fonksiyonlarının kaybı sonucu menstrüasyon ve üreme yeteneğinin sona ermesiyle ortaya çıkan klinik bir durumdur. Daha genç yaşta görülmesi ve uzun dönemli sağlık sonuçları nedeniyle cinsel sağlık açısından önem taşımaktadır. Hormonal değişikliklere bağlı olarak genitoüriner sendrom, hipoaktif cinsel istek bozukluğu ile vazomotor ve psikolojik semptomlar sık görülmekte; bu semptomlar cinsel sağlığı olumsuz etkileyebilmektedir. Hemşireler, kadınların menopoza ilişkin bilgi düzeylerini artırmalı, semptomları düzenli izlemeli ve sağlıklı yaşam davranışlarını desteklemelidir. Bu yaklaşım, sürecin daha kontrollü ve uyumlu biçimde yönetilmesine katkı sağlamaktadır.Yöntem: Bu çalışma, geleneksel (anlatısal) bir literatür derlemesidir. Literatür taraması PubMed, Google Scholar ve TR Dizin veri tabanlarında gerçekleştirilmiş, ayrıca konuya ilişkin erişilebilir ulusal ve uluslararası yayınlardan yararlanılmıştır. Tarama, 2004–2026 yılları arasında yayımlanan çalışmaları kapsayacak şekilde yürütülmüş; erken menopozun nedenleri, cinsel sağlık üzerindeki etkileri ile tedavi ve hemşirelik yaklaşımlarına ilişkin yayınlar değerlendirilerek bulgular tematik başlıklar altında özetlenmiştir.Bulgular: Literatür, olguların büyük çoğunluğunun (%85–90) idiopatik olduğunu; bununla birlikte genetik faktörler, hastalıklara bağlı, iatrojenik, sosyodemografik ve yaşam tarzına ilişkin faktörlerin erken menopoz gelişiminde rol oynadığını göstermektedir. Hormonal değişikliklere bağlı olarak gelişen genitoüriner sendrom, hipoaktif cinsel istek bozukluğu ile vazomotor ve psikolojik semptomlar kadınların cinsel sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir.Sonuç: Erken menopozda kadınların bütüncül değerlendirilmesi, uygun tedavi ve hemşirelik yaklaşımlarının uygulanması semptom kontrolünü destekleyerek cinsel sağlığın korunmasına katkı sağlamaktadır. Erken menopoz yönetiminde kanıta dayalı bakım uygulamalarını desteklemek amacıyla geniş örneklemli ve güçlü metodolojik tasarıma sahip çalışmaların planlanması önerilmektedir.