Abstract
Amaç: Kekemelik, yalnızca konuşma akıcılığındaki bozulmalarla sınırlı olmayan, konuşma üretimiyle ilişkili sinir ağlarındaki farklılıkları da içeren karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Son yıllarda, bu ağları modüle etmeyi amaçlayan non-invazif beyin uyarım (NIBS) teknikleri önemli bir araştırma odağı haline gelmiştir. Bu derlemenin amacı, özellikle transkraniyal doğru akım uyarımı (tDCS) ve tekrarlayan transkraniyal manyetik uyarım (rTMS) yöntemlerinin kekemeliği olan bireylerde konuşma akıcılığı üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut literatürü bütüncül biçimde değerlendirmektir. Yöntem: Bu çalışma, yapılandırılmış anlatısal bir derlemedir. Derleme içerisindeki çalışma seçim sürecinin şeffaf gösterimi için PRISMA 2020 akış şemasından yararlanılmıştır. PubMed, Scopus, Web of Science, ve TR Dizin veri tabanlarında Ocak 2000-Mart 2026 tarihleri arasında literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Tarama sonucunda veri tabanlarından 53 kayıt belirlenmiş; yineleyen kayıtların çıkarılması, başlık/özet taraması ve tam metin değerlendirmesi sonucunda 10 çalışma dahil edilmiştir. Güncel derlemelerin kaynak listelerinin incelenmesiyle belirlenen bir ek çalışmayla birlikte toplam 11 deneysel çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Bulgular: Bulgular, bazı çalışmalarda konuşma akıcılığında iyileşmeler bildirilmiş olmakla birlikte, sonuçların tutarlı olmadığını ve uyarım parametreleri, görev türü ve bireysel farklılıklar gibi değişkenlere bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Ayrıca, NIBS etkilerinin çoğunlukla konuşma görevi ve eş zamanlı davranışsal müdahalenin varlığına bağlı olarak değişebildiği, tek seanslı uygulamalara ilişkin bulguların ise karışık ve görev-bağımlı olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu doğrultuda, NIBS tekniklerinin kekemelik terapisinde bağımsız bir yaklaşım olarak değil, davranışsal konuşma müdahalelerini destekleyen tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmesi daha uygun görünmektedir. Gelecekte yapılacak çalışmaların daha büyük örneklemlerle, standartlaştırılmış uyarım protokolleri ve uzun dönem takip değerlendirmeleriyle yürütülmesi, ayrıca bireysel farklılıkların müdahale yanıtı üzerindeki etkisini incelemesi, bu yöntemlerin klinik kullanımına ilişkin daha net sonuçlar sağlayacaktır.