Abstract
Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ destekli karar alma sistemleri (YZ-DKS) kullanımına ilişkin algıların orta kademe yöneticilerin iş otonomisi üzerindeki etkisini araştırmak, bu ilişkinin karar yapısındaki değişim aracılığıyla nasıl gerçekleştiğini ortaya koymak ve dönüşümcü liderliğin alt boyutlarının bu ilişkideki düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırma Türkiye’de kamu kurumlarında görev yapan orta kademe yöneticiler üzerinde yürütülmüş ve çalışma, YZ-DKS ile yönetsel özerklik arasındaki ilişkiyi aracılık ve moderasyon etkilerini birlikte ele alan çok katmanlı bir modelle incelemesi ve dönüşümcü liderliğin dört alt boyutunu analiz etmesi bakımından literatüre özgün katkı sunması beklenmektedir. Nicel araştırma kapsamında kartopu örnekleme yöntemiyle 390 kamu yöneticisinden elde edilen veriler doğrulayıcı faktör analizi, yapısal eşitlik modellemesi ve Hayes PROCESS analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, YZ-DKS kullanım algılarının iş otonomisini negatif yönde etkilediğini ve bu etkinin büyük ölçüde karar yapısındaki değişim aracılığıyla gerçekleştiğini göstermektedir. Ayrıca dönüşümcü liderliğin özellikle entelektüel teşvik ve ilham veren motivasyon boyutlarının bu olumsuz etkiyi zayıflattığı belirlenmiştir. Çalışma, yapay zekâ tabanlı sistemlerin yönetsel özerklik üzerinde sınırlayıcı etkiler yaratabileceğini, ancak uygun liderlik yaklaşımlarının bu etkileri dengeleyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda insan odaklı teknoloji tasarımı ve dönüşümcü liderlik uygulamalarının güçlendirilmesi önerilmektedir.