Abstract
Kütüphanelerdeki materyaller çeşitli etkenlerce zamanla tahribata uğrayarak kullanılamaz hale gelmektedir. Metin-cilt bütünlüğü bozulup yaprakları dağılan kitaplar ciltlenmeye gönderilmekte veya kayıttan düşülmektedir. Kitaplarda yapısal deformasyona sebep olan etkenlerin belirlenerek gerekli tedbirlerin alınması, özellikle arşiv kütüphanelerindeki eserlerin tahribata uğramalarının engellenmesi ve eserlerin özgün yapılarının korunarak uzun yıllar saklanması açısından önemlidir. Tahrip olmuş kitapların yapısal özelliklerinin belirlenmesi, tahribat durumunun analizi ve tahribat sebeplerinin ortaya çıkarılması amacıyla yapılan bu çalışma ile modern kitaplarda görülen tahribatların engellenmesi, azaltılması ve önleyici koruma çalışmalarının etkinliğinin artırılması hedeflenmektedir.
Bu çalışmada Ankara Milli Kütüphane koleksiyonundan onarıma gönderilen 856 kitabın yapısal özellikleri ve tahribat durumu değerlendirilerek kitaplardaki tahribatın oluşma etkenleri irdelenmiştir. Araştırma kapsamında incelenen kitapların tahribata uğramalarına neden olan ana etkenlerin kullanım hatası, malzeme kalitesizliği ve depolama hatası olduğu belirlenmiştir. Sert kapak kitaplarda tahribata en fazla neden olan etmen, sırt bezi yokluğu veya sırt bezi yerine kâğıt kullanılması iken karton kapak kitapların ciltlemeye gönderilmesinin ana nedeni bu kitaplarda kullanılan yapıştırıcının zamanla işlevini yürütemez hale gelmesidir.