Abstract
Bu araştırma, ilköğretim ve ortaöğretim kademelerinde eğitim alan mülteci ve sığınmacı öğrencilerin halk kütüphanelerini kullanım alışkanlıklarını, karşılaştıkları engelleri ve bilgiye erişim imkânlarını geliştirmeye yönelik ihtiyaçlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın odak noktası, mülteci ve sığınmacı konumundaki yabancı öğrencilerin halk kütüphanelerini kullanım alışkanlıklarının belirlenmesi, karşılaştıkları engellerin tespit edilmesi ve bilgiye erişim imkânlarının nasıl geliştirilebileceğinin ortaya konmasıdır. Karma yöntem yaklaşımı kullanılarak, Ankara ve Kırıkkale illerinde 206 mülteci ve sığınmacı öğrenciden anket yoluyla nicel veriler, 61 kütüphaneciden ise yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla nitel veriler toplanmıştır. Bulgular, mülteci ve sığınmacı öğrencilerin yarısının yaşadıkları yerde halk kütüphanesi olduğunu bilmediğini ve büyük çoğunluğunun hiç kütüphaneye gitmediğini göstermiştir. Kütüphane kullanan azınlık bir grubun deneyimleri ise, kütüphanelerin sosyal entegrasyon, dil öğrenme ve kültürel uyum açısından önemli katkılar sağlayabileceğini ortaya koymuştur. Ancak, öğrenciler teknolojik araçları kullanmada önemli zorluklar yaşamakta, kütüphaneciler ise kurumsal politika eksikliği, çok dilli personel yetersizliği ve bütçe kısıtlarına dikkat çekmektedir. Araştırma, literatürde sıklıkla vurgulanan kütüphanelerin mülteci entegrasyonundaki teorik potansiyelinin Türkiye’deki halk kütüphanelerinde pratiğe yansımadığını ve politika ile uygulama arasında derin bir boşluk olduğunu ortaya koymaktadır. Mülteci öğrencilerin bilgiye erişiminde karşılaştıkları engellerin çok boyutlu olduğu ve çözüm stratejilerinin de sistematik, kapsamlı ve sürdürülebilir olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.