Abstract
Bu çalışmada, psikolojik ve eğitsel testlerin tarihsel kökenlerinden günümüzdeki dijital ve yapay zekâ odaklı dönüşümüne kadar uzanan süreç bütüncül bir perspektifle incelenmiştir. Nitel bir derleme araştırması olarak tasarlanan çalışmada, ulusal ve uluslararası alanyazındaki temel kaynaklar tematik içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analizler sonucunda; psikometrik ölçmelerin ilk dönemlerde fizyolojik ve duyusal-motor özelliklere odaklanırken, zamanla bilişsel, duyuşsal ve sosyal yeterlikleri kapsayan çok boyutlu bir yapıya evrildiği görülmüştür. Özellikle dünya savaşları gibi kitlesel ihtiyaçlar grup testlerinin ve standart başarı testlerinin kurumsallaşmasını hızlandırmıştır. Günümüzde ise Madde Tepki Kuramına dayalı Bilgisayar Ortamında Bireye Uyarlanmış Testler (BOBUT) ve yapay zekâ entegrasyonu, ölçme sürecini sonuç odaklı olmaktan çıkarıp süreç odaklı ve kişiselleştirilmiş dinamik bir yapıya dönüştürmektedir. Sonuç olarak 21. yüzyıl ölçme paradigması, bireyleri yalnızca sıralayan bir mekanizma olmak yerine, öğrenmeyi destekleyen ve biyo-psiko-sosyal bütünlüğü gözeten gelişim odaklı bir sisteme dönüşmektedir. Bu doğrultuda araştırmacılar, uygulamacılar ve politika yapıcılar için alternatif çoklu değerlendirme yöntemleri ile etik standartların gözetilmesine yönelik stratejik öneriler sunulmuştur.