Abstract
Joseph Ratzinger wskazał na konieczność poszukiwania syntezy metody historycznej i hermeneutyki teologicznej. W to dążenie wpisuje się monografia Matthew Leveringa Participatory Biblical Exegesis: A Theology of Biblical Interpretation. Amerykański teolog proponuje podejście do interpretacji biblijnej oparte na trzech krokach. Po pierwsze, chodzi o odzyskanie historii jako rzeczywistości partycypującej w opatrzności Boga (rozumianej metafizycznie i chrystologiczno-pneumatologicznie). Po drugie, o postrzeganie egzegezy jako kościelnej partycypacji w Bogu Nauczycielu. I po trzecie, o uwzględnienie praktyk mądrościowych Kościoła w interpretacji Pisma. Zdaniem Leveringa partycypacyjna egzegeza biblijna, w której uwzględnia się wertykalny i horyzontalny wymiar historii, pozwala połączyć podejścia patrystyczno-średniowieczne z metodą historyczno-krytyczną.